« كاربرد جادو در جنگ ! » لغت‌نامهء دهخدا در ذيل كلمه « اشپختر » مىنويسد : در جنگهاى ايران و روسيه در زمان فتحعلى شاه سردارى روسى از اهل گرجستان بود كه نام اصلى او « تسيت سيانوف » بوده كه ايرانيان او را به لقب « اشپختر » ياد مىكنند . مؤلف قصص العلماء آرد « وقتى فتحعلى شاه و سلطان روس در مقام مخاصمه برآمدند و اشپختر سردار روس بعضى ولايات سرحدّى را گرفت و بهر شهرى مىرسيد خراب مىكرد و فتحعلى شاه را اضطراب حاصل شد . ميرزا محمد اخبارى كه در تهران اقامت داشت نزد فتحعلى شاه رفت و گفت من سر اشپختر را چهل روزه براى تو به تهران حاضر مىنمايم ، ميرزا محمد يك اربعين به ختم نشست و ترك حيوانى كرده و صورتى از موم درست نمود و در اثناء شمشير به گردن آن صورت نواخت . چون روز چهلم شد فتحعلى شاه به سلام عام نشست و سر اشپختر را همان روز به حضور آوردند . « نقل به تلخيص از لغت‌نامهء دهخدا » جادو و طلسم در دورهء قاجار از رونق و رواج بيشتر برخوردار بود تا جايى كه كتابهاى متعدّد دراين‌باره به زينت چاپ آراسته شد . « بيگانگان و گنجهاى بادآورد » ما هر اندازه از دانش حقيقى پدران‌مان دور مىشديم به همان اندازه و بلكه بيشتر در گوشه ديگر دنيا دانشمندان به راه كشف حقيقت مىشتافتند و علّت پديده‌ها را جستجو مىكردند . متون علمى خطى را صاحب شدند و مطالب آنها را زير مطالعه و آزمايش بردند . براى فهم و درك درست مطالب حتّى به تحصيل زبان فارسى و عربى پرداختند و به قوانين و مناسبات لغوى و معنوى دستور زبان فارسى و عربى پى بردند و گنجهاى باقىمانده از نياكان ما را آگاهانه با ابزار علمى كاويدند و رسيدند بدانجا كه مىبينيم و تحسين مىكنيم و بجاست اگر خودمان را سرزنش كنيم كه راه پدران دانشمند را نتوانستيم برويم و بر يافته آنان بيفزاييم بلكه ارزش ميراث آنها را ندانستيم و گوهرهاى گرانبهايى را از دست داديم . ابو ريحان بيرونى هزار سال پيش از اين با ابزار و آلات ابتدايى و ناقص محيط كرهء زمين را اندازه مىگيرد و نقشه آسمان و حركت كرات سماوى و احكام آنها را در جام اصطرلاب زير دست مىآورد و ما در عصر اتم با اين همه ابزار علمى پيشرفته قادر نيستيم رؤيت هلال ماه را در پهنهء كشور خودمان كه 15 درجه مدار كرهء زمين را پوشانيده است پيش‌بينى كنيم و از فضل پدر ما را حاصلى نيست .